OLiOC – schrony, MDS i magazyny ochrony ludności

Ochrona ludności i obrona cywilna (OLiOC) to nie tylko schrony. To cały system przygotowania ludzi, obiektów, wyposażenia, zapasów i logistyki na sytuacje kryzysowe. Jego częścią są schrony, ukrycia, miejsca doraźnego schronienia (MDS), magazyny ochrony ludności oraz zasoby pozwalające zapewnić dostęp do wody, energii, pierwszej pomocy i podstawowego wyposażenia.

Ochrona ludności – przygotowanie zanim pojawi się zagrożenie

Celem systemu OLiOC jest zwiększenie zdolności państwa i samorządów do działania podczas katastrof, awarii, ekstremalnych zjawisk pogodowych, długotrwałych przerw w dostawach energii lub wody, a także w przypadku zagrożeń związanych z działaniami zbrojnymi.

Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej obejmuje m.in. budownictwo ochronne, zabezpieczenie logistyczne, zapewnienie ciągłości dostaw, rozwój magazynów i zasobów ochrony ludności, systemy alarmowania, łączność oraz szkolenia.

Dlatego przygotowanie jednostki samorządowej nie powinno ograniczać się do wskazania pomieszczenia, które może pełnić funkcję miejsca schronienia. Potrzebne jest również odpowiednie wyposażenie oraz zaplecze pozwalające funkcjonować podczas sytuacji kryzysowej.

Schron, ukrycie i MDS – czym się różnią?

Przepisy rozróżniają budowle ochronne – czyli schrony i ukrycia – oraz miejsca doraźnego schronienia. Każdy z tych obiektów pełni inną funkcję i zapewnia inny poziom ochrony.

Szczegółowe informacje dotyczące różnic między schronem, ukryciem i MDS publikuje oficjalny serwis Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej – pytania i odpowiedzi .

MDS – istniejący obiekt może zostać przystosowany do ochrony ludzi

Miejsce doraźnego schronienia nie jest po prostu „zwykłą piwnicą”. Warunkiem jego zorganizowania jest m.in. wytypowanie odpowiedniego obiektu oraz ocena jego faktycznego stanu technicznego i instalacji.

Rozporządzenie MSWiA z 9 lipca 2025 r. określa warunki organizowania oraz wymagania dla miejsc doraźnego schronienia. Przy ocenie i przygotowaniu obiektu znaczenie mają m.in. jego konstrukcja, możliwość bezpiecznego przebywania ludzi, drogi wyjścia, zabezpieczenie otworów oraz odporność elementów konstrukcyjnych.

W praktyce na MDS mogą być adaptowane piwnice szkół, urzędów, budynków użyteczności publicznej, pomieszczenia po kotłowniach, magazyny lub inne odpowiednio położone części budynków.

Jak może wyglądać przygotowane miejsce doraźnego schronienia?

Dobrze przygotowane MDS powinno umożliwiać nie tylko wejście ludzi do bezpieczniejszej części budynku, ale również ich uporządkowane przebywanie oraz korzystanie z podstawowego wyposażenia podczas zagrożenia.

W zależności od obiektu może to oznaczać przygotowanie odpowiedniego oświetlenia, instalacji, sanitariatów, wentylacji, miejsc odpoczynku, oznakowania, wyposażenia pierwszej pomocy oraz zapasów potrzebnych do funkcjonowania osób znajdujących się wewnątrz.

Zakres prac dobrze pokazują już realizowane inwestycje samorządowe. Nie istnieje jeden identyczny schemat dla każdej gminy – sposób przygotowania zależy od istniejącego budynku, liczby osób i lokalnych potrzeb.

Przykłady realizacji MDS i obiektów ochronnych

Program OLiOC nie jest już wyłącznie planem. Samorządy adaptują istniejące pomieszczenia, przygotowują dokumentacje nowych obiektów oraz kupują sprzęt i wyposażenie ochrony ludności.

Wyposażenie schronów, ukryć i MDS

Sam obiekt to dopiero część przygotowania. Obiekt ochronny musi posiadać wyposażenie umożliwiające jego praktyczne wykorzystanie. Zakres wyposażenia zależy od rodzaju obiektu – wymagania dla budowli ochronnych i MDS nie są identyczne.

Rozporządzenie MSWiA z 1 lipca 2025 r. określa niezbędne wyposażenie budowli ochronnych. Przepisy wskazują m.in. wyposażenie do odpoczynku, pierwszą pomoc, środki łączności, latarki, środki higieniczne, sprzęt przeciwpożarowy, wodę i żywność oraz wyposażenie potrzebne do prawidłowej eksploatacji obiektu.

Szczegółowe wymagania zawiera Rozporządzenie MSWiA z 1 lipca 2025 r. dotyczące przygotowania i niezbędnego wyposażenia obiektów ochrony ludności .

Magazyny ochrony ludności – zaplecze na czas kryzysu

Ochrona ludności nie kończy się na przygotowaniu schronu czy MDS. Równie ważne jest zabezpieczenie logistyczne i przygotowanie zasobów, które można szybko wykorzystać podczas kryzysu.

Program OLiOC przewiduje budowę, modernizację i doposażanie magazynów ochrony ludności oraz zakup sprzętu i zapasów potrzebnych w przypadku katastrof, awarii, klęsk żywiołowych czy zagrożeń związanych z działaniami zbrojnymi.

Co może być potrzebne w magazynie ochrony ludności?

Konkretna lista powinna wynikać z zadań jednostki, liczby mieszkańców, lokalnych zagrożeń i posiadanej infrastruktury.

Dobrym przykładem praktycznego podejścia do zabezpieczenia zasobów jest realizacja Programu OLiOC przez Miasto i Gminę Wieliczka , gdzie zakupiono m.in. cysternę do transportu wody pitnej o pojemności 8000 litrów, agregaty prądotwórcze, motopompy, osuszacze, wyposażenie sanitarne i inne urządzenia potrzebne podczas sytuacji kryzysowej.

Również w Bobowej, oprócz przygotowania MDS, zakupiono m.in. cysternę do wody pitnej o pojemności 3000 litrów, agregaty, maszty oświetleniowe, pompę głębinową, nagrzewnice i osuszacze. Pokazuje to, że infrastruktura ochronna i zaplecze logistyczne powinny być traktowane jako jeden system.

Woda – jeden z podstawowych zasobów kryzysowych

Jednym z kluczowych elementów przygotowania jest możliwość zapewnienia dostępu do wody pitnej również wtedy, gdy normalna sieć wodociągowa przestanie działać.

Dlatego w systemie ochrony ludności stosowane są m.in. zbiorniki na wodę, cysterny, pompy, urządzenia do uzdatniania oraz rozwiązania pozwalające magazynować, przewozić i wydawać wodę mieszkańcom.

Wielkość i sposób magazynowania zasobu powinny być dopasowane do liczby osób, przewidywanego sposobu wykorzystania oraz możliwości logistycznych danej jednostki.

Wyposażenie OLiOC dopasowane do konkretnej jednostki